Budowa i funkcje skóry

Skóra to narząd spełniający wiele ważnych funkcji dla całego organizmu. Łączy go ze światem zewnętrznym i jednocześnie oddziela, chroniąc przed szkodliwymi wpływami otoczenia. Skóra odtruwa organizm wydzielając produkty przemiany materii, reguluje ciepłotę, pochłania promieniowanie świetlne. Jest narządem poprzez, który odczuwamy zimno, ciepło i ból. Spełnia również czynności oddechowe i obronne.

Na stan naszej skóry (jej zdrowy lub chory wygląd) ma wpływ wiele czynników.  Dzielimy je na czynniki :

Czynniki podlegające kontroli :

- sen – Sen jest najprostszym i najlepszym kosmetykiem. Podczas snu następuje proces odnowy komórek skóry. Właściwa długość snu jest niezbędna dla prawidłowej pracy organizmu, a przez to również dla zdrowego wyglądu naszej skóry. Zalecana norma około 7-8 godzin na dobę
- woda – Woda wypłukuje zanieczyszczenia i toksyny z organizmu równocześnie dostarczając składników odżywczych. Dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości wody o odpowiednio dobranej zawartości pierwiastków jest niezbędne dla właściwego funkcjonowania organizmu, a co za tym idzie zdrowego wyglądu skóry. Zaleca się wypijanie 6-8 szklanek wody dziennie. Wspomaga to funkcje krążeniowe organizmu i proces odnowy komórkowej.
- odżywianie – Pożywienie dostarcza witamin i składników mineralnych niezbędnych do funkcjonowania organizmu. Istniej bezpośrednia zależność pomiędzy sposobem odżywiania, a zdrowym wyglądem skóry. Zalecany jest więc dobór odpowiedniej diety uzależnionej od trybu życia.
- ruch – Regularne uprawianie ćwiczeń pobudza krążenie krwi, stymuluje metabolizm  i równocześnie przyspiesza odnowę komórkową. Ruch pomoga również w zwalczaniu skutków stresu.
- stres – Stres i napięcie mają ogromny wpływ na wygląd skóry. Sytuacje stresowe mogą stymulować powstawanie przebarwień, plam, pokrzywek, cieni pod oczami. Długotrwały stres może powodować nieodwracalne, niekorzystne zmiany w wyglądzie skóry. Trzeba nauczyć się kontrolować mimikę twarzy, aby w chwili zdenerwowania nie marszczyć czoła, nie wykonywać grymasów powodujących powstawanie zmarszczek.
- substancje trujące – najczęściej są to czynniki, które łatwo możemy wyeliminować :
# palenie papierosów obkurcza naczynia krwionośne i zmniejsza dopływ krwi, a równocześnie tlenu i składników odżywczych do skóry. Skóra wygląda starzej, szybciej twarzą się zmarszczki, nabiera szarego koloru
# alkohol i kofeina są używkami powodującymi nadmierny ubytek wody z organizmu przez co przyśpiesza się proces starzenia skóry
# środki farmakologiczne często powodują podwyższenie wrażliwości skóry, co z kolei z czasem może przekształcić się w trwałe reakcje alergiczne

Czynniki nie podlegające kontroli:

- procesy starzenia – W  ciągu naszego życia w funkcjonowaniu organizmu zachodzą naturalne zmiany, które mają niebagatelny wpływ na wygląd skóry :
# dzieciństwo – skóra jest miękka i gładka
# młodość – następuje uaktywnienie systemu hormonalnego, gruczoły tłuszczowe produkują nadmierną ilość sebum. Te czynniki oraz skłonności dziedziczne powodują , że skóra jest podatna na powstawanie wyprysków i przebarwień
# wiek dojrzały – gruczoły tłuszczowe zmniejszają wydzielanie, skóra staje się sucha i mniej podatna na wypryski, ale równocześnie traci elastyczność i pojawiają się zmarszczki
# starość – następują zmiany w funkcjonowaniu systemu hormonalnego, spada zdolność komórek skóry do regeneracji. Produkcja kolagenu zmniejsza się, co powoduje suchość i nadmierną wrażliwość skóry, która wiotczeje, pojawia się coraz więcej zmarszczek
- słońce – czynnikiem zewnętrznym najbardziej szkodliwym dla skóry jest słońce. Opalanie pobudza skórę do produkcji vit. D, daje uczucie ładnego i zdrowego wyglądu. Jednak promieniowanie ultrafioletowe wysusza skórę, niszczy ją i powoduje szybsze powstawanie zmarszczek – procesy te nazywamy fotostarzeniem
- wilgotność powietrza – przy małej wilgotności powietrza skóra nie otrzymuje potrzebnej jej ilości wilgoci. Duża wilgotność powoduje nadaktywność gruczołów potowych, dlatego skóra wygląda wtedy jak przetłuszczona. Jednak pomimo takiego wyglądu, skóra potrzebuje nawilżania, co chroni ją przed wysuszającym wpływem słońca, jak również urządzeń klimatyzacyjnych w biurach i samochodach
- różnice temperatur – Niska temperatura i mała wilgotność powietrza, jak również wysoka temperatura i mała wilgotność powietrza  powoduje nadmierną utratę wilgotności skóry. Skóra staje się napięta i sucha. Narażanie skóry na gwałtowne zmiany temperatury może powodować zwiększoną podatność na grę naczyniową u osób o skórze płytkounaczynionej. To z kolei może prowadzić do patologicznego rozszerzenia naczyń krwionośnych, pękania naczyń, a w konsekwencji nawet do trądzika różowatego
- silny wiatr – Silny wiatr w połączeniu z dużymi różnicami temperatur i małą wilgotnością sprzyja wysuszaniu i łuszczeniu skóry. Również może powodować uszkodzenia naczyń krwionośnych jw. Kurz i brud niesione przez wiatr przylegają do skóry i powodują zatykanie porów, co utrudnia procesy wydzielania
- zanieczyszczenia środowiska – cząsteczki zanieczyszczeń unoszące się w powietrzu przylegają do powierzchni skóry i zatykają pory


SKÓRA JEST EKRANEM WNĘTRZA

Powierzchnia skóry dorosłego człowieka w zależnaści od wzrostu i budowy od 1.5 do 2m2, a jej przeciętna masa razem z tkanką  podskórną stanowi od 18 do 20 % ogólnego ciężaru ciała – np. skóra człowieka ważącego 75 kg waży ok. 14 kg.

Zależnie od okolicy ciała  skóra ma różną grubość i odporność. Najcieńsza jest skóra no powiekach (ok. 0.5mm), na przedniej części tułowia jest średniej grubości, a na grzbiecie dochodzi nawet do 7mm. Najgrubsza jest skóra na dłoniach i podeszwach.
Grubość tkanki podskórnej ulega zmianie w zależności od wieku, płci, sposobu odżywiania, trybu życia. Jest też różna w zależności od części ciała.

Barwa skóry zależy od grubości naskórka, unaczynienia i zawartości barwnika – melaniny, wytwarzanego w naskórku. Barwa skóry jest cecha rasową (rasa biała, żółta, czarna) i u każdej rasy ulega dużym wahaniom : np. rasa biała od różowobiałej do śniadej, rasa czarna od jasnobrązowej do czarnej, rasa żółta od jasnożółtej do czerwonej (Indianie). U ludzi rasy białej skóra kobiet jest zwykle jaśniejsza od skóry mężczyzn. W dzieciństwie jaśniejsza niż w wieku dojrzałym, a wieku starczym najciemniejsza. W obrębie odsłoniętych części ciała skóra jest ciemniejsza niż w części osłoniętej co jest związane z działaniem promieniowania ultrafioletowego. Poza tym silniej zabarwiona jest skóra grzbietu , słabiej skóra brzucha i piersi. Silnie pigmentowane są brodawki sutkowe, ciemniejsze zabarwienie ma skóra pach, okolice narządów płciowych i odbytu.
Zmiana zabarwienia skóry może być związana zarówno z chorobami skóry jak również narządów wewnętrznych

Powierzchnia skóry wykazuje się swoistym poletkowaniem, polegającym na krzyżowaniu się i przeplataniu bruzd linijnych, które odpowiadają brodawkom skórnym, Rysunek bruzd jest charakterystyczny dla każdego człowieka – zwłaszcza rysunek bruzd na opuszkach palców (linie papilarne).

Skóra jest rozciągliwa i sprężysta , co jest związane z falistą budową brodawek skórnych  (warstwa brodawkowa skóry właściwej) i z obecnością włókien sprężystych (warstwa siateczkowata skóry właściwej). Wraz z wiekiem – procesami starzenia – sprężystość skóry zmniejsza się i następuje jej zwiotczenie.

Skóra składa się z trzech głównych warstw: